Asbakken

De asbak is minder oud dan het roken. Pijprokers leegden hun pijp vroeger in het komfoor, maar wanneer sigaar en sigaret mode worden komen er asbakken om de askegel gedistingeerd op af te tikken.

In feite is een asbak weinig meer dan een schaaltje, vaak op de rand met een uitsparing om de brandende peuk op te kunnen leggen. Vorm en decoratie maken er echter een spannend voorwerp van. Zo kan de asbak worden gecombineerd met een aansteker door een reservoir met brander bovenin te plaatsen.

Vormgeving en decoratie lopen sterk uiteen. Grappige vindingen zijn de nagemaakte pakjes sigaretten, die compleet met opdruk van het merk een toepasselijk reclameartikel zijn.

De sigarenasbak is doorgaans langwerpig, zodat de sigaar op het schaaltje liggend rustig verder kan branden. De materialen en kleuren sluiten vaak aan bij de mode van de dag en het soort producten. Mooie voorbeelden zijn de Quimper-asbak of die van opalineglas.

In Goudse plateeltrant ontstaat een keur aan kleine asbakjes, beschilderd in het kenmerkende palet en vrijwel altijd van een handgeschilderd fabrieksmerk voorzien.

Na de Tweede Wereldoorlog wordt de asbak steeds sterker een massa-artikel. Daarvan getuigen vooral de talloze café- en hotelasbakken waarbij een reclameopschrift er vaak voor zorgt dat zij gratis konden worden geleverd. Inmiddels zijn zij een geliefd verzamelartikel geworden.
Asbak van roodkoper met messing montage waarin een schaaltje voor de sigaar en een reservoir met brander voor het aansteken. Frankrijk, 1900-1920. Prachtige asbak met meerkleurige beschildering van een vogel in cartouche, de rand van zilver met een opgesoldeerd schaaltje voor sigaar of sigaret. Frankrijk, Limoge, 1910-1930.
Asbak als reclameobject vormgegeven naar een open geschoven pakje Hollandse sigaretten. Nederland, 1910-1925.
Asbak in de vorm van een pakje Camel sigaretten als reclameartikel gebruikt. Engeland, 1930-1960.
Asbak met figurale contour uitgevoerd in koper en gedecoreerd met schildering in Kanton-email. China, Kanton, 1930-1940.
Sigarenasbak in de vorm van een pijpensleetje met volkskundige beschildering. Frankrijk, Quimper, HB, 1910-1940.
Sigarenasbak van opalineglas met de kenmerkende helderblauwe kleur. Frankrijk, 1850-1880.
Set van twee sigarenasbakjes van porselein met op de rand Jugendstill beschildeirng in paars met het logo van Maxime. Parijs, 1900-1920.
Asbak met vierkante buitencontour met souvenirbeschildering in bruintinten. Gouda, Ivora, 1920-1930. Cilindrische asbak van plateel met op de rand reclame voor Van Rossem's tabak. Gouda, Zuid-Holland, 1920-1930.
Kleine sigarettenasbak doorgaans verkocht per zes zodat iedere gast zijn eigen asbakje had. Gouda, Zuid-Holland, 1920-1925.
Vierkante asbak met beschildering in donker plateelpalet en op de rand reclame voor een tabakswinkel. Gouda, Ivora, 1920-1930. Cilindrische asbakken met concentrische ringen en reclametekst.voor tabak. Gouda, Zuid-Holland, 1920-1930.
Geschilderd fabrieksmerk van bovenstaand asbakje uitgevoerd in plateel, Gouda, Zuid-Holland, 1920-1925.
Asbak samen met een sigarenbeker en een sigarettenbeker in Gouds plateel. Gouda, Zuid-Holland, 1925-1930.
Asbak in de vorm van een tabaksblad als geschenkartikel gebruikt door de sigarettenfirma Ed Laurens. Duitsland, Dehme, 1921., Asbak in de vorm van een Egyptische sfinx uitgevoerd in verschillende pasteltinten door de fabriek Sphinx in Maastricht. 1950-1960.
En masse gemaakte reclameasbak voor café's en restaurants met sigarettenreclame voor Ed Laurens. Frankrijk, 1960-1975. Een prachtige tijdgebonden set van vier asbakjes in aluminium maar verschillend gekleurd om aan een schoteltje te klippen. Engeland, 1960-1965.

Smokiana pipeshop in Amsterdam is gespecialiseerd in voorwerpen zoals op deze pagina afgebeeld.© copyright Stichting Pijpenkabinet