Luciferstandaards

Voor de lucifer, of het nu om waslucifers gaat of om fosfor, zijn allerlei potjes, bakjes en schaaltjes bedacht om deze op een prettige manier te presenteren. De meest luxe voorwerpen zijn bedoeld om thuis te gebruiken en we herkennen er allerlei stijlen en ontwerpen in.

Klassiek zijn motieven die teruggrijpen op de geschiedenis, zoals een bronzen standaard in empire stijl met aan beide zijden in reliëf Griekse goden afgebeeld. De camee, ook aan de oudheid ontleend, komt in soorten en maten voor, beschilderd met gekleurd glas of gedrukt in reliëf in keramiek of een ander materiaal.

Gangbaar in het Hollandse milieu zijn de doofpotjes, van Italiaanse marmer gemaakt of gedraaid uit hout. In beide gevallen is aan de onderzijde een geruwd oppervlak aangebracht om de lucifers af te strijken.

Een enkel ontwerp springt er volledig uit, zoals de bronzen houder van een staande clown naast een pot. Het is een amusant maar ook artistiek verantwoord voorwerp.

De grootste bekendheid krijgt de luciferstandaard als pyrogène en dan gaat het meestal om in grote series gemaakte standaards van glas of keramiek die vooral in café's en bij openbare gelegenheden op tafel stonden. Zij stammen uit de tijd van de sigaret, toen aansteken een veelvuldig terugkerende handeling was geworden. Van veel ontwerpen is die met de advertentie erop de meest geliefde en hiervan zijn talloze verzamelaars.

 Gegoten bronzen luciferstandaard in empire stijl, de bovenzijde van de schotel met ringen als afstrijkvlak. Frankrijk, 1850-1900. Opaline glazen luciferhouder met glasschildering van een camee, de afgeschuinde voet geruwd voor het afstrijken van de lucifers. Frankrijk, 1860-1890.
Luciferspotje van gegoten keramiek met op het deksel een camee in rood en goud, het aardewerk zwart gevernist. Frankrijk, 1860-1890.
Gegoten zinken lucifersbakje in de vorm van een sarcofaag, de opstaande kanten voorzien van hiërogliefen en op het deksel een liggende leeuw als handvat. Frankrijk, 1860-1890.
Aardewerken lucifersdoosje met reliëf van takjes en boomstronken, beschilderd in groen en rood. Frankrijk, 1860-1890. De binnenzijde van bovenafgebeeld luciferspotje met een strijkvlak aan de onderkant van het deksel. Frankrijk, 1860-1890.
Lucifersdoosje van crème steengoed, op de deksel een camee in crème veld, het strijkvlak aan de binnenzijde van de deksel. Frankrijk, 1870-1900.
Wandhanger voor lucifers meer voor de keuken dan voor het woonvertrek en gemaakt van gestansd ijzer, de voorzijde geruwd als afstrijkvlak. België, 1880-1910.
Indrukwekkende lucifersstandaard met naast een kookpot een staande clown met fluit, de voet van natuursteen. Frankrijk, 1870-1900.
Uit zink gegoten luciferstandaard van een laars met wijde bovenkant, het afstrijkvlak op de voorrand van de sokkel. Frankrijk, 1870-1900.
Opmerkelijk lucifersbakje van gevlochten metaaldraad in de vorm van een mand op onderschotel, een geruwd metaalplaatje dient als afstrijkvlak. Duitsland, 1880-1900.
Een luciferspotje in de vorm van een doofpot van gedraaid hout voorzien van messing montage, de onderzijde geruwd om de lucifers af te strijken. Nederland, 1860-1900.
Luciferstandaard van gegoten zink afgewerkt met goudverf, een geknielde jager met geweer in het veld. Frankrijk, 1880-1900.
Lucifersbakje van zink in de vorm van een badkuip op een rechthoekige voet die geribbeld is als afstrijkvlak. Frankrijk, 1880-1900.
Lucifersbakje als wandmodel met doorboorde achterplaat, beschildering in fayence in meerkleuren. Frankrijk, Quimper, 1890-1910.
De kenmerkende pyrogène van grijze steengoed met geribbelde buitenzijde om de lucifers mee tot ontbranding te brengen. België, 1900-1920.
De hollandse luciferspotjes van gedraaide Italiaanse marmer in de vorm van een doofpot, montage met messing. Italië, 1880-1910.
Grootformaat pyrogène met hoge conische houder met geribbelde buitenzijde op gemarmerde schotel. België, 1900-1920.
Een gangbare pyrogène met stevige conische vorm en gemarmerde buitenzijde. België, 1900-1920.
Pyrogène bedoeld voor een café met een reclame voor het drankenmerk Plumet Apératif. Frankrijk. 1900-1920.
De meest gangbare luciferhouder of pyrogène met stevige conische vorm, aan de buitenzijde met kleikleuren gemarmerd. België, 1900-1920.
Van steengoed gemaakte pyrogène met schotel, aan de zichtzijde voorzien van een prachtige gemarmerde glazuur in grijs- en bruintinten. België, 1900-1920. Pyrogène van keramiek, de buitenzijde beschilderd als een valse marmer met bruine semi-natuurlijke aders. Frankrijk, 1910-1920. Pyrogène uitgevoerd in geelbruine marmer met op de dubbelconsiche houder concentrische ringen voor het afstrijken van de lucifers. Italië, 1880-1910.
Luciferhouder van natuursteen met op de schouder concentrische ringen voor het afstrijken. Duitsland, 1920-1935.
Hollandse geelkoperen luciferstandaard met ruime bak om de afgebrande lucifers in te gooioen. Nederland, 1880-1920.
Paar luciferstandaards met aan de renaissance gerelateerde reliëfdecoratie en tussen de panelen smalle geribbelde strijkvlakken. Engeland, 1910-1930.
Luciferstandaard in de vorm van een schoen van gepatineerd brons, het strijkvlak aan de hielzijde van de schoen. Frankrijk, 1900-1920.
Prachtige glazen bol voor lucifers met een geribbelde buitenzijde om waslucifers mee aan te strijken. 1920-1930. Van persglas gemaakte pyrogènes met een emmervorm, de verzwaarde basis dient om de lucifers aan te strijken. Frankrijk, 1915-1930.
Luciferstandaard met figurale voorstelling van een staande man voor een rechthoekig bakje, massaproduct met vluchtige beschildering. Duitsland, Bohemen, 1900-1930.
Ludieke rookset voor lucifers maar tevens bestemd als asbak met een droogrek waaraan twee broeken hangen. Engeland, 1910-1930.
Standaard voor een lucifersdoosje in Gouda plateel met bonte meerkleurige beschildering. Gouda, Zuid-Holland, 1925-1930.

Smokiana pipeshop in Amsterdam is gespecialiseerd in voorwerpen zoals op deze pagina afgebeeld.© copyright Stichting Pijpenkabinet