Snuifdozen

De gewoonte tot poeder gemalen tabak te snuiven ontstaat al in de zeventiende eeuw. De mode begint in de hoogste kringen, waar dure, geparfumeerde tabak geliefd is. Begrijpelijk moet deze worden opgeborgen en in de loop van de achttiende eeuw wordt de snuifdoos een statusobject.

In hofkringen en onder de adel zijn kostbare dozen in gebruik, uit goud gedreven en bezet met kostbare stenen of luxe email panelen. Al gauw komt de mode van het snuiven ook bij de gegoede burgerij in gebruik. Daar is het eerder de uit zilver gedreven tabaksdoos die populair wordt. In deze dozen laat de mode in stijlen zich goed volgen.

Snuiftabak wordt bij steeds grotere hoeveelheden gemaakt en van de gewone soorten zakt de prijs waardoor ook eenvoudige lieden zich een snuifje kunnen permitteren. Dat zien we ook in de dozen terug, die steeds eenvoudiger worden. Als materiaal komt bijvoorbeeld geperst buffelhoorn, al dan niet met schildpad bekleed in gebruik.

Uit Duitsland stammen de beschilderde papier machee dozen, die al gauw ook in andere landen worden nagemaakt. Bij deze dozen zit de kwaliteit in het schilderwerk, maar veel exemplaren worden met een transferplaatje gemaakt, al dan niet met de hand ingekleurd.

Op het platteland komt de gewone houten snuifdoos in gebruik. Soms in de vorm van een klompje, in andere gevallen meer erotisch van uitstraling. Curieus is ook het gebruik van een schelp voorzien van een dekseltje of een schoen of scheepje met een geheime sluiting.
Zilveren snuiftabaksdoos met rechthoekige vorm en gedreven decoratie. Nederland, 1750-1780. Rechthoekige snuiftabaksdoos van zilver met rondom gedreven vlechtmotief. Schoonhoven, 1750-1780.
Snuiftabaksdoos met ovale vorm, op het deksel gestileerd een vorstenportret omgeven door bladertakken. Frankrijk, 1750-1790.
Deksel van een snuiftabaksdoos van zilver met voorstelling in Lodewijk XV-trant. Schoonhoven, 1750-1780.
Snuiftabaksdoos van beschilderd email met op deksel een havengezicht met boot. Engeland ?, 1800-1850.
Eenvoudige rechthoekige snuifdoos met op deksel gegraveerde kousenband. Engeland, 1820-1850.
Snuifdoos van gedrukt buffelhoorn met op deksel een historische scene. Frankrijk, 1820-1850.
Ronde snuifdoos van gedrukte kunststof met op deksel arcadisch landschap met tempelruine. Frankrijk, 1810-1840.
Ivoren snuifdoos met op deksel achter glas een theaterscène uitgevoerd in gekleurde was. Frankrijk, 1780-1820.
Ronde snuifdoos van gedrukte buffelhoorn met mannenportret en rondschrift, inwendig met schildpad bekleed. Engeland, 1820-1850.
Snuifdoos van vernis martin, een lakwerk gevat in vergulde messingmontage. Frankrijk, 1760-1790.
Ronde snuifdoos van papier machee met lak afgewerkt, deksel een geschilderd portret van een mannenfiguur. Frankrijk, 1760-1800.
Snuifdoos van tuyahout, aan de binnenzijde afgewerkt met 21 karaat goud. Frankrijk. 1810-1820.
Papier machee snuifdoos met beschildering van een komische scène met als ondergrond een transferprint. Duitsland, 1820-1850. Papier machee snuifdoos beschilderd met het borstbeeld van een vrouw met hoed. Duitsland ?, 1820-1850.
Snuifdoos van papier machee met op deksel een galante scène van twee vrouwen op een schommel. Frankrijk, 1830-1850.
Snuifdoos van lakwerk met op deksel drie medaillons van Oranjevondsten. Nederland, 1840-1860. Snuifdoos van papier machee met monochroom portret van lid van het Huis van Oranje. Duitsland, 1830-1850.
Inwendige van bovenstaande snuifdoos met een licht erotische scène. Frankrijk, 1830-1850.
Eenvoudige papier machee snuifdoos met volkskunstige schildering van een militair met tweekante steek. Frankrijk, 1820-1850.
Papier machee snuifdoos met aan beide zijden gedrukt de kalender van het jaar 1843. Frankrijk, 1842-1843. Papier machee snuifdoos met opgeplakte transfer van een kalender. Frankrijk, 1835-1845.
Papier machee snuifdoos met lak afgewerkt en voorzien van een eenvoudige geometrische beschildering. Frankrijk, 1830-1850.
Snuifdoos met rechthoekig model beschilderd met een Russiche troika. Rusland, 1830-1870.
Snuifdoos van ivoor met een zilveren knopje met ringetje op het deksel. Frankrijk ?, 1820-1860.
Schuitvormige snuifdoos van hout afgewerkt met zilveren randen. Frankrijk, 1810-1840.
Snuifdoos van coquianoot met twee personen, de linker met grote pijp, een pyramide op de achtergrond. Frankrijk, 1820-1840.
Prachtige snuifdoos van tuyahout in de vorm van een wandelstokknop. Frankrijk, 1820-1840.
Rechthoekige snuifdoos van papier machee, deksel versierd met goudkleurige spiralen. Frankrijk. 1850-1880. Eenvoudige snuifdoos van papier machee met ribbendecoratie, de buitenzijde zwartgeverfd. Frankrijk, 1830-1860.
Snuifdoos in de vorm van een doodskist van palisanderhout, inwendig beplakt met gekleurd papier. Frankrijk, 1840-1870.
Figurale snuifdoos in de vorm van een lage schoen, lakwerk ingelegd met tin,. Engeland, 1860-1890.
Snuifdoos van hout in de vorm van een fallus met scrotum, het dekseltje gaat met een leertje open. Frankrijk, 1870-1900.
Snuifdoos in de vorm van een schoen met vierkante neus, de opening met een geheime sluiting aan de onderzijde. Frankrijk?, 1850-1880.
Volkskunstige snuifdoos van hout in de vorm van een fallus. Frankrijk, 1870-1900.
Snuifdoos van hout in de vorm van een fallus met scrotum, het dekseltje gaat met een leertje open. Frankrijk, 1870-1900.
Onderzijde van de bovenstaande snuifdoos die de geheime sluiting laat zien. Frankrijk?, 1850-1880.
Rechthoekige snuifdoos van buffelhoorn met op de voorzijde een plakplaatje van de heillige van Lourdes. Frankrijk, 1880-1910.
Eenvoudige Bretonse snuifdoos van hout met een buffelhoornen deksel met ringsluiting. Bretagne, 1880-1920.
Snuifdoos van hout in de vorm van een klompschoen met meervoudige sluiting. Frankrijk, 1850-1890.
Boeren snuifdoos van hout met een houten dekseltje met ringsluiting. Bretagne, 1870-1900.
Snuifdoos van hierboven nu in geopende toestand die de verschillende schuifjes laat zien. Frankrijk, 1850-1890.
Snuifdoos gemaakt uit een schelp met zelfs in het deksel een stuk schelp verwerkt. Frankrijk, 1800-1850. Snuifdoos gemaakt van een tropische schelp gezet in een messing armatuur. Frankrijk, 1820-1860.
Snuifdoos van mahoniehout in de vorm van een bootje of schip, met draaideksel aan de bovenzijde. Frankrijk, 1830-1860.

Smokiana pipeshop in Amsterdam is gespecialiseerd in voorwerpen zoals op deze pagina afgebeeld.© copyright Stichting Pijpenkabinet