Rookgerei uit China en Japan

De Chinese roker is gewoon te kiezen tussen twee soorten pijpen. De traditionele zogenaamde droge pijp, bestemd om tabak uit te roken. De vorm hiervan komt overeen met de West-Europese pijp: een kop met een doorgaans rechte steel.

Als alternatief is er de waterpijp die in China zich op een geheel eigen wijze heeft ontwikkeld. Voor thuis zijn de pijpen uit bamboe of metaal met een betrekkelijk groot waterreservoir en een ketel aan de bovenzijde. Een lang licht gebogen roer zorgt voor extra koeling. Veel van deze pijpen zijn van fraai inlegwerk van bloemmotieven met een enkele vogel of landschappen voorzien.

Om mee te nemen zijn er de rooksets, waarbij de waterpijp samen met de tabakspot en de rookgereedschapjes in een houder zijn geplaatst die aan de ceintuur kan worden gegespt. Het favoriete materiaal voor deze pijpen is pakton, een legering van witmetaal die ook wel aangeduid wordt met Chinees zilver. In feite is het de legering met nikkel en zink die voor de witte kleur zorgt.

Vooral de dozen van deze pijpen zijn aantrekkelijk versierd, soms gegraveerd, in andere gevallen voorzien van een kleurige email cloisonné.

Tenslotte is er in China nog het opiumroken, waarvoor heel specifiek rookgereedschap wordt gebruikt. Voornaamste kenmerk is de bolvormige ketel waarin de opiumrook kan uitdampen en de vaste stoffen neerslaan.

Japan heeft minder variatie in hun rookgerei. Daar is de kiseru populair, een metalen tabakspijp met een houten roer. De kop is klein want ook hier wordt de tabak bij geringe hoeveelheden gerookt.
De meest algemene bamboepijp uit Zuid-oost Azië met een metalen zadel waarin een kleine pijpenkop is geplaatst. China, 1880-1920. Twee metalen tabakspijpen met rustieke houten stelen en mondstukken van met teer doortrokken ivoor. China, 1870-1900.
Detail van de ketel in de grillige bamboe wortelstronk waarin aan de bovenzdije de pijpenkop is geplaatst. China, 1880-1920.
Metalen tabakspijp geïnspireerd op een bamboe voorganger, de onderhelft wordt met water gevuld om koele rook te krijgen. China, 1860-1910.
Bamboe waterpjip gemonteerd met zilver en ingelegd met paarlemoer met een bloemendecoratie. China, 1870-1900.
De rookset bestaande uit een hoge waterpijp en een tabakspot geplaatst in een houder die hier met roggenhuid is bekleed. China, 1860-1890.
De rookset om mee te nemen bij het afleggen van bezoek: de pijp en de tabakspot, ertussen de rookgereedschapjes. China, 1890-1910.
Miniatuur waterpijp met bijbehorende houder voorzien van email cloisonné beschildering. China, 1880-1900.
Detail van een waterpjip van pakton met ervoor de borstel en pincet om tijdens het roken te gebruiken. China, 1870-1890.
Miniatuur-waterpijp uitgevoerd in cloisonné op pakton, het befaamde Chinese zilver ofwel wit koper. China, 1880-1900. Hoge Chinese waterpijp geplaatst in de houder waarop in email cloisonné een Chinese knoop is aangebracht. China, 1890-1910.
Waterpijp met op de doos uitgestoken decoratie ingevuld met blauwe glaspasta, oorspronkelijk rood koord om op te hangen. China, 1870-1890.
Twee buisvormige tabakspijpen van cloisonne met kleurig email, een beweegbaar rooster in de ketel. China, 1880-1910.
Ongebruikelijke opiumpijpenkop van email cloisonné maar gemaakt uit een twedelig doosje. China, 1910-1930.
Pijpenkop van een opiumpijp van natuursteen met zeskante vorm en opgaande kegel waarin de ketel. China, 1870-1900.
Opiumpijpenkop van jade met een slingerende rand verkregen door het inboren van het jade. China, 1900-1920.
De bovenzijde van de opiumkop van cloisonné die een gele draak laat zien. China, 1910-1930.
Kiseru gestoken in een kiserutzu, een pijpenhouder samen met een tonkotsu, een tabaksdoos. Japan, 1880-1900.
De fameuze Japanse kiseru met zijn kleine pijpenkop en bamboe tussensteel. Japan, 1900-1920.

Smokiana pipeshop in Amsterdam is gespecialiseerd in voorwerpen zoals op deze pagina afgebeeld.© copyright Stichting Pijpenkabinet