Rookpijpen uit Azië

Ondoenlijk is het de pijpen uit de verschillende gebieden in Azië in een enkele kolom te behandelen. Belangrijk voor Azië is primair het verschil tussen de droge tabakspijp en de waterpijp. Bij de laatste wordt de rook door water getrokken en deze pijp rookt koel terwijl het water de rook bovendien zuivert.

Veel waterpijpenkoppen worden vaak verward met de tsjilms, de buisvormige pijpen die direct in de mond worden gerookt. De waterpijpenkop heeft vaker een manchetvormig einde waarmee de pijpenkop op een steel wordt gemonteerd. Sommige van deze koppen zijn voorzien van een klepdekseltje.

Een aantrekkelijk materiaal is ivoor, dat zich prachtig laat snijden maar bovendien door het gebruik een schitterende patina krijgt. Nadeel is echter dat het niet absorbeert en daardoor wat vochtig rookt. Ook springen van het ivoor is een risico, getuige de pijp die met een zilveren bandje is hersteld.

Voor de gewone tabakspijp is naast ceramiek vaak metaal gebruikt. Het is sterk en vooral voor reizigers een duurzaam materiaal. In gebruik is het minder comfortabel: het wordt snel heet en rookt vochtig. De metalen pijp zien we in veel landen variërend van brons en messing tot zilver. Soms zijn zij gegoten, in andere gevallen gesmeed.

Tegenwoordig is metaal geliefd als souvenirpijp. Veelal gaat het niet om oorspronkelijke ontwerpen, maar voor de toeristen gemaakte bedenksels doe vaak zelfs niet te roken zijn.
Houten pijp bekleedt met plaatzilver waarop ingestansde motieven. 1950-1970. Twee aardewerpen pijpenkoppen met ijzeren opzetstukken om het hootskool waarmee de tabak wordt afgedekt brandend te houden, Jemen, 1920-1940.
Verschillende modellen waterpijpenkoppen al dan niet met eenborgoogje. India, 1850-1900.
Witmetalen waterpjipenkop met gegraveerde en ingelegde geometrische decoratie. India, 1870-1900.
Prachtig peervormig reservoir van een waterpijp met inlegwerk in koper en witmetaal. India, 1800-1850.
Zware gegoten waterpijpenkop van messing met geometrische decoratie. Afghanistan, 1880-1910.
Messing waterpjipenkop met koepelvormig deksel bekroond door een vogel. India, 1900-1930.
Waterpijpenkop met komvorm en voorzien van een puntig deksel met knop. India, 1860-1900.
Pijpenkop in de vorm van een bebaarde mannenkop uitgevoerd in aardewerk naar een meerschuim voorbeeld. Egypte, 1970-1980.
Fraaie gesneden ivoren sigarettenhouder in buisvorm versierd met verschillende wilde dieren. China, 1850-1900. Aardewerken pijp met opgaande ceramische steel. Irak, 1800-1870.
Ivoren sigarettenhouder versierd met een gewerkte zilveren band. China, 1860-1890.
Ivoren sigarettenhouder in de vorm van een gestileerde drakenkop. China, 1880-1920.
Curieuze pijp gemaakt van een tapkraan en opgesierd met smeedwerk. Nepal, 1890-1920.
Eenvoudige houten pijpen versierd met zilveren banden en voorzien van een caoutchouc mondstuk. Thailand, Karen, 193-1960.
Tabakspijp van gegoten messing met overvloedige decoratie met geometrische patronen. India, Orissa, 1870-1900.
Tabakspijp van zilver met lange opgaande zilveren steel om een houten kern. Birma, 1880-1900.
Bronzen pijpenkoppen afgegoten van ceramische tegenhangers. Birma, Lanna, 1870-1910.
Tabakspijp van laagwaardig zilver met een komvormige ketel staande op een steel waarvan het eindstuk recht onhoog loopt. Birma, 1880-1900.
Bronzen pijpenkop met slurfvormige ketel en onverwachte hielaccentuering. Sumatra, Batak, 1880-1920.
Lange bamboe pijp met geometrische versiering. Nieuw-Guinea, Papoea, 1930-1950.
Houten pijpenkop in de vorm van een zittende figuur, ketel inwendig met plaatmetaal, de steel van zilver. Indonesië, Nias, 1900-1920.
Souvenirpijpen van laagwaardig zilver in de vorm van vogels, een klepje op de ketel op de rug van het dier. Thailand, 1990-2000.
Houten pijpenkop in de vorm van een zittende figuur, de pijenkop als een soort kookpot voor zich, de steel van zilver. Indonesië, Nias, 1900-1920.
Sigarettenpjipje van zilver in de vorm van een drakenkop. Indonesië, Djokja, 1980-1990.

Smokiana pipeshop in Amsterdam is gespecialiseerd in voorwerpen zoals op deze pagina afgebeeld.© copyright Stichting Pijpenkabinet