Tabakspijpen uit Kameroen

Van alle Afrikaanse landen heeft Kameroen de uitgebreidste rookcultuur. Op de hoogvlakten van Kameroen, de Graslanden, staat de tabakspijp in hoog aanzien. Roken is er zeer belangrijk, maar ook de ceremoniële functie van de pijp is alom gerespecteerd.

Twee materialen domineren daarbij: brons dat gegoten wordt in de zogenaamde cire perdue techniek en aardewerk dat door snijden tot stand komt. De gangbare bronzen tabakspijp heeft een ovale ketel en een opgaande steel. Zij worden naar de prijs van het materiaal verkocht.

Bronsgieters ontwikkelden er in de loop van de tijd een bijzondere klasse in het vormgeven. Algemeen zijn de soldatenportretten die op de markt komen wanneer de Duitsers het gebied koloniseren. Daarnaast komen indrukwekkende bronzen pijpen voor met uitbeeldingen die aansluiten bij de maskercultuur. De afgebeelde portretpijpenkop met een masker met bolle wangen is daarvan een prachtig voorbeeld.

In de keramische pijpenkoppen zien we een duidelijke tweedeling. De meer algemene exemplaren zijn geometrisch versierd, vaak met een repeterend patroon. Bij de figurale pijpenkoppen domineert opnieuw de maskercultuur. We zien portretten maar ook uitbeeldingen van complete mensen in de volkseigen stijl.

Tenslotte zijn er nog pijpen van hout gemaakt, soms zelfs geïnspireerd op de Europese houten pijp. Een bijzonder object is een pijp van ivoor, waarvan de stijl overigens terugvoert op de keramische pijpenkoppen.
De meest algemene en meest eenvoudige tabakspijp van brons gemaakt. |Kameroen, 1920-1950. Pjipenkop van brons met aan de voorzijde in hoogreliëf een zittende vogel. Kameroen, 1920-1940.
Tabakspijp van brons met slurfvormige ketel en opgaande steel, als versiering enkele omgaande banden. Kameroen, Graslanden, 1920-1950.
Prachtige portretpjipenkop met kenmerkende bolle wangen en een openegwerkte hoofdtooi. Kameroen, Fumban, 1920-1950.
Grote bronzen pijp meer bedoeld als ceremonieel voorwerp dan om te roken. Kameroen, Bamum, 1950-1970.
Eenvoudige ijzeren pijpenkop met cilindrische vorm en op drie pootjes, opgesierd met geometrische banden in brons. Kameroen, 1900-1940.
Prachtige figuurpijp voorstellend een staande Duitse soldaat met geweer over de schouder, in de opgaande manchet wordt een houten steel gestoken. Kameroen, 1910-1940.
Tabakspijp onder koloniale invloed, de ketel de vorm van een Duitse soldaat met pet met klep. Kameroen, Graslanden, 1910-1920.
Portretpijpenkop van een Duitse soldaat met pet met klep, tweedelig met inzetsteel met oog voor een borgkoord. Kameroen. 1920-1940.
Fijngevoelige pijpenkop van aardewerk met lands de keteliopening vier masterkopjes. Kameroen, Graslanen, 1880-1920.
Kenmerkende terra cotta pijpenkop met geometrische decoratie van ringen en noppen, de basis en ketelopening andere geometrische motieven. Kameroen, Graslanden, 1900-1930.
Pijpenkop in de vorm van een masker, de hoofdtooi versierd met slangen. Kameroen, Glaslanden, 1860-1900.
Ovaalvormige pijpenkop met aan de onderzijde een vochtreservoir dat met een houten stopje wordt afgesloten. Kameroen, 1880-1920.
Pijpenkop met buisvormige ketel met repetatief geometrisch patroon, aan de basis een portretmasker met de kenmerkende bolle wangen. Kameroen, Bamum, 1880-1920.
Pijpenkop voorstellend een zittende figuur, de hoofdtooi aan weesrzijden met rozetten. Kameroen, Graslanden, 1920-1950.
Pijpenkop voorstellend een staande figuur met bolle buik, hier is de decoratie niet gesneden maar geboetseerd. Kameroen, 1970-1980.
Pijpenkop van keramiek met boven elkaar drie maskers, kenmerkend is het verbindingsbandje tussen ketel en steel. Kameroen, 1900-1950.
Figuurpijp met krachtige gesneden vorm uit de bloeitijd van de pijpennijverheid daar. Kameroen, Graslanden, 1890-1940.
Portretpijp met gestileerd gezicht afgebeeld tussen expliciete banen met geometrische decoratie. Kameroen, Graslanden, 1900-1940.
Vroege portretpijp met kenmerkende cirkelvormige ogen en bedekt met rode engobe. Kameroen, Bamum, 1850-1900. Figuurpijp van terra cotta met een bijzondere stilering van geometrische patronen. Kameroen, Graslanden, 1830-1860.
Tabakspijp uit ivoor gesneden met zittende figuur, de ketel inwendig met plaatmetaal bekleed, opgaande steel van ivoor. Kameroen, Graslandem, 1950-1980. met
Houten pijp met bekervormige ketel, hiel en kenmerkend verbindignsbandje tuissen ketel en steel, opgaande steel. Kameroen, 1920-1940.
Houten pijp met in de ketel bekleding van aluminium, een separate opgaande houten steel. Kameroen, 1920-1940.

Smokiana pipeshop in Amsterdam is gespecialiseerd in voorwerpen zoals op deze pagina afgebeeld.© copyright Stichting Pijpenkabinet