Pijpen van hout

Voordat het bruyèrehout werd ontdekt werden pijpen van allerlei houtsoorten gemaakt. Vanwege het risico van doorbranden werden zij inwendig van een plaatmetalen binnenketel voorzien. Dat geldt bijvoorbeeld voor de beroemde Ulm-pijpen met zijn afgeplatte vorm maar ook voor andere Duitse producten uit Bohemen of de streek rond Ruhla.

Een populair alternatief is kersenhout, in Frankrijk mérisier genoemd, dat bij het roken een wat zoetige smaak geeft. Curieus zijn verder de gesneden pijpen die wel Barbizonnetjes worden genoemd, waarin een pijpje verborgen zit. Soms is zelfs een aparte sigarenhouder toegevoegd om de functionaliteit te vergroten.

Wanneer vanaf 1850 de bruyère-industrie opkomt, worden de houten pijpen grotendeels machinaal gemaakt. Toch blijft er veel handwerk waardoor het mogelijk is in details en uitvoering te variëren. Met een eigen vormgeving, een bijzonder beslag of een accent met ivoor of zilver oogst de fabrikant steeds weer nieuwe aandacht voor zijn product.

Ook het bedenken van systemen om het vocht af te voeren blijft een aandachtspunt. Schroefdopjes, sluisjes of filters in een eindeloze variatie moeten voor droger en beter roken zorgen. In de twintigste eeuw verdwijnt veel curiosagoed en verstrakt het ontwerp van de pijp zich verder. Behoudens enkele curieuze ontwerpen, zoals een pijp in de vorm van een klomp op een vuist, is het merendeel van de pijpenproductie strak en functioneel.
Tabakspijp met kenmerkende afgeplatte ketel, inwendig met een metalen beschermketel en voorzien van een zilveren deksel en manchet, Duitsland, Ulm, 1830-1850. Uit kersenhout gesneden pijp met een aan de Chinese kunst gerelateerde decoratie. Frankrijk, Baume les Dames, 1880-1910.
Op de meerschuimpijp geïnspireerde houten pijp met aan de ketelbasis een schelpdecoratie. Frankrijk, Saint-Claude, 1870-1900.
Een houten figuurtje, het hoofd verbergt een pijpenkop met inzet voor sigaren. Frankrijk, Bretagne, 1870-1890.
Een korte tabakspijp en een inzet om de sigaar te roken die verborgen is in dit houtsculptuurtje. Frankrijk, Bretagne, 1870-1890.
Een staande karikatuur met haakvormige neus, het hoofd is in werkelijkheid een pijpenkop. Frankrijk, Bretagne, 1860-1890.
Prachtige figuurpijp in de vorm van een lantaarn die refereert aan het tijdschrift '" La Lanterne". Frankrijk, Saint-Claude, 1860-1880.
Tabakspijp met bruyère ketel en houten steel met flexibel eind om in een wandelstok te worden geschroefd. Frankrijk, 1880-1900.
Het pijpje op de voorgrond maakt onderdeel uit van de sculptuur ernaast. Frankrijk, Bretagne, 1860-1890.
Het handvat van een wandelstok, in werkelijkheid een pijpenkop met vonkenvanger. Frankrijk, 1880-1900.
Boswachters- of beddepijp, het eindstuk wordt losgeschroefd om de pijp te kunnen stoppen. Duitsland, 1880-1900. Knap gemaakte bruyèrepijp in de vorm van een Goudse kleipijp met bijbehorend etui om de kwetsbare pijp te bescheremen. Saint-Claude, 1850-1880.
Curieuze souvenirpijp in de vorm van een champagnefles, de steel kan in de hals van de fles worden geborgen, in de dop zit een optisch glaasje. Duitsland, 1890-1910.
Bruyèrepijp naar modern ontwerp maar voorzien van een gesneden decoratie ontleend aan de natuur. Frankrijk, Saint-Claude, 1900-1920.
Sigarenhouder van zachte houtsoort met grillige rustieke vorm, de twee zijtakjes afgewerkt met ivoren knopjes. Duitsland, 1870-1890.
Pijpenkop van bruyère met de natuurlijke wortelstructuur nog aan de buitenzijde zichtbaar. Frankrijk, Saint-Claude, 1860-1890.
Pijp gesneden uit een zachte houtsoort maar inwendig met plaatmetaal bekleed, opgaand roer van caoutchouc. Duitsland, 1870-1890.
Moderne bruyèrepijp met ketel in de vorm van een doodshoofd, de steel van buffelhoorn. Frankrijk, Saint-Claude, 1900-1915.
Souvenirpijp met pijpenkop in de vorm van een klomp, de steel kan draaien om de pijp gemakkelijk mee te kunnen nemen. Frankrijk, Saint-Claude, 1900-1930.
Delicaat sigarenpijpje van bruyère met vierzijdige ketel en mondstuk van ivoor. Frankrijk, 1870-1910.
Houten pijp met klepdeksel, een vochtreservoir aan de basis, de steel van gedraaid buffelhoorn, Duitsland of Franrkrijk, 1900-1920. Streamline pijp met rond de ketel ingedraaide ringen en bijbehorende stoffen houder. Frankrijk, Saint-Claude, GBD, 1925-1935.
Sigarenhouder gedraaid uit bamboehout, gebrande accenten op kop en steel. Frankrijk ?, 1890-1910.
Vijf tabakspijpen met de ketel gesneden in de vorm van een gebalde vuist, Frankrijk, Saint-Claude, 1930-1940.
Bruyèrepijpen gemonteerd met nikkel busje en buffelhoornen spits, modieus in de jaren 1910-1920. Frankrijk, Saint-Claude, 1915-1925..
De grafitti-serie, bonte opgeschilderde pijpen uit de jaren 1980 en 1990 afgewerkt met een hoogglans. Frankrijk, Saint-Claude, Chacom, 1980-2000..
Dozijndoos van de firma Hilson met bruyèrepijpen gemonteerd met meerschuimen binnenketel. Roermond, firma Gubbels, 1975-1985.
Moderne bruyères met gekerfd oppervlak in rustieke vormgeving, compleet met het doosje. Italiè, Gigi, 1960-1975.

Smokiana pipeshop in Amsterdam is gespecialiseerd in voorwerpen zoals op deze pagina afgebeeld.© copyright Stichting Pijpenkabinet