Opiumschuiven

Het roken van opium gebeurt op een heel specifieke wijze. Opium wordt namelijk niet verbrand maar boven een brander gevaporiseerd en de damp die daarbij vrijkomt wordt geïnhaleerd.

Het roken van opium vraagt zorg en toewijzing en dit gebeurt altijd liggend om ervoor te zorgen dat de minimale hoeveelheid kostbare opium maximaal wordt benut. Deze wijze van roken noemt men schuiven. De pose van het opiumroken is dus bijzonder genoeg en is vanaf het eind van de negentiende eeuw veelvuldig op foto vastgelegd.

We zien de roker in liggende houding met voor hem een blad waarop de attributen van de opiumschuiver. De pijp wordt meestal in positie boven de lamp gehouden, het moment suprème van het inhaleren. De witachtige rook die daarbij vrijkomt speelt in de afbeeldingen soms nog in het fotogenieke mee.

Aangezien het opiumgebruik buitengewoon verslavend is, getuigen veel plaatjes van de sfeer van armoede die deze verslaving teweeg brengt. De oude afbeeldingen stralen nog een zekere romantiek uit, de meer recentere foto's zijn eerder een waarschuwing tegen deze vorm van roken. Uiteindelijk gaat het gros van de opiumschuivers aan deze gewoonte ten onder.

Zie ook: Don Duco,
Opium en opiumschuiven, een bronnenboek,
Amsterdam, 2006.

 een volkomen onjuiste afbeelding van een opiumroker zittend aan tafel in plaats van liggend, Duitsland, 1851 de afbeelding van de opiumverslaafde als schrikbeeld in een medisch tijdschrift, Frankrijk, 1890
in een bordeel wordt een man overgehaald om opium te roken, China, 1880-1900 de man is verslaafd aan het schuiven, vrouw en kind kijken huilend toe, China, 1880-1900
de vrouw vernielt het rookgereedschap van haar verslaafde man, China, 1880-1900
de solitaire opiumschuiver op zijn mat, China, 1880-1900
twee arme opiumschuivers die geen huis meer hebben en in de openlucht moeten roken, China, 1880-1900
de verslaafde in een opiumkit, Batavia, 1910-1920
een rijke Chinees gebruikt opium in een goed gemeubileerd vertrek, Saigon, 1900-1920
de opiumschuiver met zijn assistent, Hanoi, 1900-1910
het roken in de opiumkit, de jongen ernaast helpt de roker met het rookproces, Tonkin, 1900-1910
de familie van de opiumroker, Tonkin, 1900-1910
een Javaan prepareert een opiumpijp, c. 1925
dakloze opiumroker in Chiang Mai, Thailand, 1980-1990
met een naald wordt het opiumballetje op de pijpenkop gebracht, Java, c. 1925
de moderne opiumverslaafde, Thailand, 1980-1990

De afbeeldingen op deze pagina bevinden zich in de collectie van het Pijpenkabinet, Amsterdam. © copyright Pijpenkabinet