Waterpijpen

De waterpijp is het geëeigende rookinstrument voor warme streken. Doordat de rook door het water wordt getrokken, koelt zij af en is verkwikkend en smaakvol. De meeste waterpijpen zijn imposante rookinstrumenten, die op een vaste plaats staan en waarbij de roker aanschuift. Daarnaast bestaan ook lichte versies, die gemakkeijk mee kunnen worden genomen.

De vroegste afbeelding van een waterpijp vinden we in de beroemde publicatie van Neander uit 1626. De prent laat heel illustratief het systeem waarop de waterpijp gebaseerd is zien. Bekend zijn de Perzische miniaturen waarop de waterpijproker wordt afgebeeld. Hierop vinden we de oervorm van de waterpijp terug. Aanvankelijk is het waterreservoir peervormig, later wordt een lagere meer stabiele flesvorm gebruikt.

Afhankelijk van de woonsituatie van de roker heeft de waterpijp een vlakke voet of juist pootjes. De eerste is meer voor de beter gemeubileerde vertrekken geschikt, de andere wordt in het leem van de vloer gedrukt.

Als de materiële cultuur nog lager is, wordt de waterpijp vanuit de hand gerookt. Dat ontbreekt ook de veelal lange steel.

Talloze afbeeldingen uit Noord-Afrika tonen vrouwen aan de waterpijp. Het is de vraag of dergelijke plaatjes niet geschoten zijn om als toeristenprentjes te worden verkocht.

 de kopergravure uit de publicatie van Neander die het systeem van de waterpjip laat zien, Lyon, 1626 man in een kenmerkende houding om de waterpijp te kunnen roken, Perzische miniatuur, 1800-1850
op de waranda van het huis wordt uit een prachtige peervormige waterpijp gerookt, aquatint, 1750-1820
waranda waarop verschillende groepjes mensen ieder met hun eigen waterpijp, 1750-1800
zittende roker met waterpijp op voet, aquatint, 1850-1900
krachtige weergave van een waterpijproker uit India, het waterreservoir is hier van metaal gemaakt, gravure, c. 1880
draagbare waterpijp met het reservoir van kokosnoot gemaakt, Calcutta, 1910-1920
de kenmerkende waterpijp met aan de fles de metalen opstand om over de pijpenkop te plaatsen als deze buiten wordt gerookt, c. 1915
houtgravure voorstellend een Perzische vrouw met waterpijp, handingekleurd, c. 1870
een vrouw rookt uit een narguileh met lange slang, Algerije, 1900-1910
onderuit gezakt in een stoel is het tijd voor de narguileh, Turkije, 1910-1920
meisje uit een narguileh rokend, Algerije, 1910-1920
een typisch oosters tafereel: mannen op het terras rokend uit waterpijpen, Turkije, 1910-1915
man met Arabische dracht rokend uit een narguileh met windkap, Israël, 1970-1980
Franse soldaat rookt uit een waterpijp in Noord-Afrika, Maurice Orange, Parijs, 1896
een Turkse rookverkoper bedient zijn klant van een waterpijp, Istanbul, c. 1910
de eenvoudige waterpijp met reservoir van kokosnoot en grote aardewerken kop, Chiang-Rai, Thailand, 1980-1990
drie vrouwen met schotels voedsel en een waterpijp, Bethlehem, 1900-1910

De afbeeldingen op deze pagina bevinden zich in de collectie van het Pijpenkabinet, Amsterdam. © copyright Pijpenkabinet