De tabakspijp als Oranjepropaganda

door D.H. Duco

Gelegenheidsartikelen in de vorm van schotels, plaquettes en tegelschilderijen met actuele decoraties zijn alom bekend. Al generaties vormen feestelijke gebeurtenissen in het Huis van Oranje aanleiding voor de verkoop van deze souvenirwaar. Minder bekend is dat de kleipijp al drie eeuwen een algemeen gebruikt artikel is om de Oranjegedachte uit te dragen. Reeds lang voor de industrialisatie was de kleipijp een massa artikel dat in een persvorm serieel tot stand kwam. Door in deze mal een gravering aan te brengen kan men de voorstelling gemakkelijk duizenden keren afdrukken. Vanwege de lage prijs vond de Oranjepijp snel zijn weg naar het volk.

Door de breekbaarheid van de pijp bleef er echter niets van deze traditie bewaard. Vanuit archeologische vondsten moest het overzicht van deze souvenirproductie gereconstrueerd worden. De rijke collectie van het Amsterdam Pipe Museum, vroeger Pijpenkabinet in Leiden bezit veel van deze Oranjepijpen, de oudste uit de jaren 1620. Don Duco, conservator van deze museumcollecetie, geeft een compleet historisch overzicht aangevuld met bewaard gebleven pijpen uit de negentiende en zelfs de twintigste eeuw. Geschenken aan het koningshuis, nu bewaard in het Koninklijk Huis Archief, completeren het beeld.

De publicatie De tabakspijp als Oranjepropaganda is een grondige studie van de Oranjepijp. De tekst slaat een brug tussen het object en zijn productie- en gebruikssfeer, terwijl steeds de historische context ter verduidelijking wordt geschetst. De uitgebreide symboliek, maar ook de portretten en wapens worden stuk voor stuk toegelicht terwijl ook de steeds wisselende doelgroep wordt geduid. Doordat de auteur de historische achtergrond van de herdenkingspijpen weet te schetsen, brengt hij een eenvoudig artikel als de kleipijp op een bijzondere manier tot leven.

---------------------

Uitgever: Amsterdam Pipe Museum - Stichting Pijpenkabinet, Amsterdam, 1992

ISBN 90-70849-16-X

144 pagina's, 24 x 21 cm, softcover

voorwoord door Z.K.H. Prins Bernhard der Nederlanden

127 foto's

Prijs € 20 (exclusief verzendkosten)

te bestellen per mail bij mailto:info@pipemuseum.nl

boekbespreking
kaft van de publicatie met een reliëfpijp uit de bloeitijd van de Goudse pijpennijverheid, 1747-1750
de periode van stadhouder-koning Willem III met reliëfpijpen van matige fijnheid
portretpijpen van stadhouder-koning Willem III lijken sterk op afbeeldingen op majolica schotels
fijngevoelige, vormvolgende Oranje-decoraties op basismodel 3, 1740-1760 de bloei van de graveringen op kleipijpen uit Gouda onder vader en zoon Van Oye een persvorm voor een Goudse pijp en de afdruk ervan met gedetailleerde decoratie de vijftigjarige herdenking van het Koninkrijk Nederland gaf een hausse aan kleipijpen
tabakspijpen met grote koppen met reliëfdecoraties gewijd aan koning Willem III de moderne doetel met subtiele portretafbeeldingen van prinses Wilhelmina als meisje naast de kleipijpen zijn soms ook de gegraveerde persvormen bewaard gebleven een dubbele bruidegomspijp in Makkummer beschildering voor koningin Juliana en prins Bernhard
feestpijpen gewijd aan het huwelijk van prinses Juliana en prins Bernhard in 1938 winkelkaarten om de doorroker met gelegenheidsafbeelding te adverteren de opmerkelijke portretpijp van koningin Beatrix door de Utrechtenaar Ferrie Kompier de bevrijdingspijp uit 1945 en de bruigegomspijpvoor prins Claus bij het huwelijk met prinses Beatrix

< naar complete literatuurlijst
< naar verkooplijst

Dit is de oude website van het Amsterdam Pipe Museum.
Bezoek ook onze nieuwe website www.pipemuseum.nl
inclusief de on-line collectie.

< back
<< home

Amsterdam Pipe Museum - the worldwide culture of pipe smoking
©
copyright Amsterdam Pipe Museum - voorheen Pijpenkabinet, Amsterdam

klik hier voor
adres