Afrikaanse pijpen

In Afrika hebben de uiteenlopende culturen hun eigen traditie van het pijproken. Naast kleine, handzame pijpen, kennen sommige volkeren immens grote exemplaren. Behalve de gewone tabakspijp wordt er de waterpijp gerookt, waaraan een afzonderlijke paragraaf is gewijd.

Van een buitengewone verfijning zijn de pijpen van de Bosjesmannen in Zuid-Afrika waarvoor een kleurige soapstone wordt gebruikt. Opmerkelijk genoeg is de vormgeving volledig op de Europese pijp gebaseerd, we zien naast het kenmerkende Goudse pijpmodel ook de Duitse Ulmpijp in steen terug.

De pijpen van de Ashanti, het goudvolk aan de Afrikaanse westkust, zijn van fijne klei geboetseerd. De decoraties op hun rookgerei zijn afgeleid van de spreekwoorden die het volk gebruikt. Dergelijke pijpen zijn eeuwenlang op dezelfde wijze gemaakt, doch helaas ging de techniek aan het begin van de twintigste eeuw verloren.

Bij volkeren in Kongo spelen geometrische decoratiepatronen een grote rol. Vooral de Kuba zijn gefixeerd op bijzondere vlechtpatronen. Dat komt ook in hun pijpen tot uiting, want het hout van de kop en de steel is vaak met een band met geometrisch vlechtwerk bedekt.

Aan de bijzondere tabakspijpen uit Kameroen, waar het roken wijd verbreid is, is een aparte sectie gewijd.

korte pijpjes van steatiet, Kaffer, Zuid-Afrika, 1800-1900 aardewerk pijpenkop in de vorm van een mansportret, Kenya, 1880-1920
sertentijnstenen pijpenkop met loodinlegwerk, Yombe, Kongo, 1880-1920 pijpenkop in de vorm van de Duitse Ulmpijp, Kaffer, Zuid-Afrika, 1880-1900
pijpenkop van aardewerk, de ketel op de rug van een buffel geplaatst, Mashukolumbwe, Zambia, 1900-1940
bijzondere vierkoppige pijp waarvan de grondvorm op de Duitse Ulmpijp is geïnspireerd, Zulu, Xhosa, Zuid-Afrika, 1860-1900
houten pijp in de vorm van een staande haan, Kwanga, Zambia, 1880-1900
houten pijpen met tinnen binnenwerk en kraalvlechtwerk, Zulu, Zuid-Afrika, 1900-1930
slanke houten pijpenkop versierd met kleurig kralenvlechtwerk, Xhosa, Zuid-Afrika, 1930-1950
model van de moderne pijp in lokale vormgeving, Fang, Gabon, 1900-1930
wonderlijke langgerekte pijp met in het midden vierkante ketel, West-Afrika, 1950-1960
decoratie geïnspireerd op de kolf van een revolver, midden-Afrika, 1900-1920 fraai gepolijste pijpenkop met gestileerd gezicht, Hungana, Congo, 1880-1920
komvormige pijpenkop waarvanhet model is afgegeken van een ingesnoerde kalebas, de decoratie met wit krijg ingewreven, Afrika, 1850-1900
houten pijp met twee licht ovale ketels, versiering van geometrische patronen, Malawi, Nyasaland, Madegascar, 1850-1900
dubbelconische pijpenkop met portretfiguratie, Dogon, Mali, 1800-1900
opmerkelijke steeldecoratie van drie zittende personen, de steel met bandjes van blik opgesierd, Ovimbundu, Angola, 1880-1920
pijpenkop in de vorm van een dierenkop met open mond als ketelopening en doorboorde ogen, Sudan, 1900-1940
pijp in de vorm van een staande kat, de bek van het dier is de ketelopening, Sudan, 1880-1900
gestileerd snijwerk van een mensengezicht en geometrisch uitgewerkte spinnen, Kuba, Kongo, 1880-1920
koningspijp van groot formaat met prachtig geometrisch snijwerk, Kuba, Kongo, 1860-1900
portretpijp met opgaande steel met geometrische decoratie en gestileerde antilopenkop aan de bovenzijde, Kuba, Kongo, 1900-1930
traditionele Kuba-pijp met geometrische motieven, Kuba, Kongo, 1870-1900
De objecten op deze pagina bevinden zich in de collectie van het Pijpenkabinet, Amsterdam. © copyright Pijpenkabinet