Figuratieve pijpen

De harde heidewortel, de erica arborea, wordt vanaf 1850 veelvuldig voor houten pijpen gebruikt. Deze wortel is nagenoeg onbrandbaar en beïnvloedt de smaak van de tabak niet.

Met vlijmscherpe mesjes en beitels kan een pijpenmaker het bruyèrehout tot figuraties omtoveren. De figurale pijp wordt een waardige tegenhanger van de glad afgewerkte pijp. Reeds vanaf 1850 manifesteren snijders zich, die zich uitputten in onverwachte voorstellingen. Een van de meest bekende is de begaafde Charles Harnisch.

In de twintigste eeuw continueert de mode van de figuratieve pijp. Een beperkte reeks modellen wordt met behulp van een aftaster en reduceermachine gemaakt. Hiertoe behoren de portretten van Voltaire en een Bacchus. Daarnaast komen in de streek van Saint-Claude talloze unica tot stand.

In de Verenigde Staten en Canada ontwikkelt het snijden van houten pijpen zich vooral na de Tweede Wereldoorlog. Een beroemde pijpensnijder is de Amerikaan Stanley Jarka, die in de jaren zeventig tientallen prachtige pijpen heeft gemaakt. Hoewel de voorgestelden soms eigentijds zijn, is de techniek in een eeuw onveranderd gebleven. Alleen de hoornen of caoutchouc roeren zijn door acryl vervangen.

 vroege houten gezichtpijp, het ketelinterieur met plaatijzer gedoubleerd, Rusland, 1755-1780 portretpijp met benen ogen en tanden, Duitsland, 1840-1860
notenhouten pijpenkop met twee gezichten, inwendig met ijzer versterkt, Duitsland, 1830-1860
zijkant van de houten pijp met benen inlegwerk, Duitsland, 1840-1860
pijpenkop met deksel van zogenaamd bois-brulé met twee portretten, Frankrijk, 1830-1860
manchetpijp met rondom de ketel een middeleeuws kasteel met vijf torens, Duitsland, ontwerp van Moritz von Schwind, 1840-1860
onderaanzicht van de figurale pijpenkop met de gezichten aan weerszijden, Frankrijk, 1830-1860
portretkop van een zoeaaf, Saint-Claude, Frankrijk, 1880-1900
knol van de bruyère door een kunstenaar gebeeldhouwd, Saint-Claude, Frankrijk, 1900-1915
detail van een naakte vrouw die uit het bruyère oprijst, Saint-Claude, Frankrijk, 1900-1915 houten tabakspijp met twee gemsen in etui, Duitsland, 1890-1905
figuurpijp met borstbeeld van Philippe VIII, Saint-Claude, 1915-1925
een algemeen motief: de paardenkop voorzien van een comfortabele buffelhoornen roer, Saint-Claude, Frankrijk, 1890-1920
gesneden pijpenkop met de pet van de soldaat als klepdeksel, Duitsland, 1880-1900
hoofd van Fernandel met benen tanden, Frankrijk, 1925-1935
voorzijde van een pijp met drie gezichten, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1985
fijn afgewerkte kop van een buldog, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1975-1980 natuurgetrouwe chimpansee, maar wie wil daaruit nu roken, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1978
de keerzijde van een pijp met drie gezichten, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1985
portretpijp met hoofd van een vrouw, Conrad Ovellet, Canada, 1981
borstbeeld van een vrouw met gerande hoed, Conrad Ovellet, Canada, 1983 monsterachtige duivelskop, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1985
drie variaties op één thema: de eendenkop, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1975-1980
schedel verstopt in een lappen hoofddeksel, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1970-1980
functionele figuratie, olifant met ivoren slagtanden, de slurf is de steel, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1975-1980
de pijpenkop stelt een Indiaan met verentooi voor, Stan Richards, Pittsburgh, USA, 1978
hoofd van Christus met doornenkrans, Yvan Bourgault, Quebec, Canada, 1970-1980
de pijpenkop in de vorm van een wolfskop, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1980
eigentijdse voorstelling: figuur uit de Starwars, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1980 hoofd als sinaasappel, mascotte van een sportclub uit New York, Stanley Jarka, Bricktown, USA, 1975-1980
De objecten op deze pagina bevinden zich in de collectie van het Pijpenkabinet, Amsterdam. © copyright Pijpenkabinet