Figurale pijpen

Tot de begeerlijkste tabakspijpen behoren de figurale exemplaren van porselein. Reeds enkele jaren na de uitvinding van het Europees porselein worden hiervan de eerste voorbeelden bedacht. Een van de belangrijkste porselein modelleurs, Johann Joachim Kändler uit Meissen, heeft zich hiermee bezig gehouden. De bijzondere pijpenkop in de vorm van een leeuw is zijn vroegste figurale schepping.

In de tweede helft van de achttiende eeuw blijven porseleinen pijpen met portretkoppen populair. In die periode is de porseleinen pijp nog steeds een object voor de meest welgestelde rokers. Geliefd zijn dan de portretkoppen, waarvan de Turkenuitbeeldingen het meest kenmerkend zijn.

Pas in de negentiende eeuw zakt het aanzien van de porseleinen pijpenkop. De porseleinfabricage heeft gaandeweg meer concurrentie en de productie neemt snel toe. Geleidelijk wordt porselein een massa-artikel, waardoor de modellering minder verfijnd wordt en de beschildering grover. Ook het kleurenpalet wordt minder subtiel. Naast goed uitgewerkte portretkoppen en figuurpijpen komen steeds meer ordinaire, volkse pijpen op de markt. Vooral de serie dieruitbeeldingen is daarvan een goed voorbeeld.

Rond het jaar 1900 verdwijnt de figurale pijp van de markt. De laatste scheppingen richten zich op een wat platvloerse roker en in het onderwerp overheerst het motief drank. Zo bestaat er een tabakspijp in de vorm van een wijn- of biervat waaraan een man zich vastklampt terwijl hij gulzig uit de tapkraan drinkt. Een ander voorbeeld laat een serveerster zien, die twee bierpullen tegen haar laag uitgesneden boezem houdt.

 zeldzame leeuwenkop gemodelleerd door Johann Joachim Kändler, Meissen, Duitsland, 1738 hoofd van een Oriëntaalse met tulband, klepdelsel van zilver met een robijn, Königlichen Sächsischen Porzellan-Manufaktur, Meissen, 1760-1775
borstbeeld van een rechter, om de manchet een slang, Duitsland, 1840-1880
zigeunervrouw met hoge muts, klepdeksel en manchetmontage van zilver, Limbach, Duitsland, 1770-1780
portretpijp met borstbeeld van Frederik II van Pruisen, Meissen, Duitsland, 1820-1830
figurale pijpenkop van een staande man, Duitsland, 1850-1880
figurale pijpenkop van een staande man, Duitsland, 1850-1880
figurale pijpenkop voorstellend een zittende vos, Duitsland, 1790-1830 pijpenkop in de vorm van een beer, Volkstedt, Duitsland, 1775-1790
pijpenkop in de de vorm van de kop van een olifant, Duitsland, 1880-1900
pijpenkop met de uitbeelding van een marskramer, de last op zijn rug is de ketel van de pijp, Bohemen, Duitsland, 1830-1850
zittende guitaarspeler, Bohemen, Duitsland, 1830-1860
merkwaardige voorstelling van een opzittende bok, in de steel een mannenkopje, Duitsland, 1840-1860
figurale pijp voorstellend een zittende kat, Bohemen, Duitsland, 1820-1840
pijpenkop waarbij een oude man op de deksel een dansend paartje begluurt, Duitsland, 1860-1880
pijpenkop gemodelleerd naar een Franse Gambierpijp, Duitsland, 1860-1880
figuurpijp in de vorm van een zittende bokser, Bohemen, Duitsland, 1840-1870
figuurpijp voorstellend een papegaai beschilderd in vrolijke kleuren, Bohemen, Duitsland, 1880-1900
uitgevoerd in biscuit met de ketel het hoofd van een man met baret, Duitsland, 1860-1880
borstbeeld van een militair met berenmuts, Bohemen, Duitsland, 1880-1900
serveerster met bierpullen, Bohemen, Duitsland, 1890-1910
thema drank en dronkenschap, een man drinkt uit de tapkraan van een vat, Bohemen, Duitsland, 1890-1910
De objecten op deze pagina bevinden zich in de collectie van het Pijpenkabinet, Amsterdam. © copyright Pijpenkabinet