| article | |||||||||||||||||||||||||||||||||||||
The Amsterdam pipemaker Eduard Bird,
|
|||||||||||||||||||||||||||||||||||||
| description | boxes | number per box | gross total | pieces total |
| fully busnished | 71 | à 27 gros | 1917 | 276.048 |
| short fine pipes | 31 | à 25 gros | 775 | 111.600 |
| thick bowls | 12 | (note 32) à 8 gros | 96 | 13.824 |
| ditto | 20 | à 22 gros | 440 | 63.360 |
| barrel long pipes | ||||
| total | 134 | 3228 | (note 33) 464.832 |
© Don Duco, Pijpenkabinet Foundation, Amsterdam - Holland, 2002.
Illustrations
a. Marriage anouncement.
b. The house on the Egelantiersgracht owned by Eduard Bird.
c. Map of the double house of Eduard Bird on Rozengracht in Amsterdam, reconstruction and drawing by H.J. Zantkuyl in De Roever, 1987.
d. The famous painting by Jan Steen called "Soo d’oude songen pijpen de jongen", this painting was hanging in the front-house of Bird on the Rozengracht.
e. The inventory mentioning the workshop written down by notary Jacobus Hellerius in May 1665.
f. The inventory mentioning the stock of pipes.
1. Tobacco pipe with bi-conical bowl, heel and straight stem. Milling stem side. Stem gravity nine lilies in diamonds. Amsterdam, Eduard Bird, 1640-1645.
Amsterdam, Pijpenkabinet collections Pk 16.223
2. Tobacco pipe with bi-conical bowl, heel and straight stem. Milling round the bowl. Steel gravity four stamps with lily in diamond. Heelmark EB with two leaves. Amsterdam, Eduard Bird, 1645-1655.
Amsterdam, Pijpenkabinet collections Pk 3225
3. Tobacco pipe with bi-conical bowl, heel and straight stem. Milling round the bowl. Stem gravity four stamps with lily in diamond. Amsterdam, Eduard Bird, 1645-1655.
Amsterdam, Pijpenkabinet collections Pk 2350
4. Tobacco pipe with slender slight bi-conical bowl, heel and straight stem. Milling round the bowl. Surface lightly stroke burnished. Amsterdam, Eduard Bird, 1645-1655.
Amsterdam, Pijpenkabinet collections Pk 2858
5. Tobacco pipe with bi-conical bowl, heel and straight stem. Milling round the bowl. Amsterdam, Eduard Bird, 1655-1670.
Amsterdam, Pijpenkabinet collections Pk 3466
6. Tobacco pipe with bi-conical bowl, heel and straight stem. Milling round the bowl. Bowl and stem stroke burnished. Amsterdam, Eduard Bird, 1655-1670.
Amsterdam, Pijpenkabinet collections Pk 3317
7. Tobacco pipe with cilindrical bowl, without heel and straight stem, so-called elbow pipe. Milling round the bowl. Amsterdam, Eduard Bird, 1645-1670.
Amsterdam, Pijpenkabinet collections Pk 9568a
8. Tobacco pipe with bi-conical bowl, heel and straight stem. Milling round the bowl. Stem gravity two rings with millings. Gouda, Jan Jonasz. de Vriend ?, 1670-1685.
Amsterdam, Pijpenkabinet collections Pk 3351a
9. Tobacco pipe with bi-conical bowl, heel and straight stem. Milling round the bowl. Stem gravity two rings with millings and pearl borders. Gouda, 1680-1695.
Amsterdam, Pijpenkabinet collections Pk 3351b
Notes
1. D.H. Duco, De kleipijp in de zeventiende eeuwse Nederlanden, Oxford, 1981, p 155. D.H. Duco, De Nederlandse kleipijp, handboek voor dateren en determineren, Leiden, 1987, p 33.
2. F.H.W. Friederich, Pijpelogie, Voorburg, 1975, p 62. Edward Bird, Lerry (Surrey ?), marriage 29-06-1630, heelmark EB. John McCashion, ‘Clay Tobacco Pipes of the New York State’, New York State Archaeological Association, 65, november1975. Don Duco, 'Pijp en tabak in Amsterdam', Nieuwsbulletin Pijpenkamer Icon, I-2, 1975, p 10. Edward Bird (Burt), Lerry (Surrey ?), 1630, Cocksteeg. Idem, p 12. Afbeelding 1 (slender bowl with heelmark EB). Duco, (Nederlanden), 1981, p 155.
3. Margriet de Roever, ‘The Fort Orange “EB” pipe bowls: an investigation of the origin of American objects in Dutch seventeenth-century documents’, New World Dutch Studies, Dutch Arts and Culture in Colonial America 1609-1776, Albany, 1987, p 51-61.
4. GA Amsterdam, DTB 482/137, Marriage anouncement, 18-06-1661. As place of origin Stook is mentioned.
5. GA Amsterdam, DTB 436/18, Marriage anouncement, 29-06-1630. Compareerden als voren Eduwart Burt van Zerry, tabackpijpmaecker, woont in de Cocksteeg, geen ouders hebbende en de Aaltie Govaert van Amsterdam, out 18 jaeren, geen ouders hebbende, geasstr. met Magdalena Govaert haar suster, wonende als voren. Dese persoon zijn getrouwd den 18 augustus 1630 tot Sloten door Hans Lamberti, predt. aldaer.
6. GA Amsterdam, DTB 445/290, Marriage anouncement, 21-11-1636. Compareerden als voren Jan Claess van IJsendijck, tabackpijpmaecker, wonende op de Louweriergracht, out 26 jaer, geen ouders hebbende en Magdalena Gooverts van A. wede van Jan Andriesz., verklarende jaar wede te zijn geweest, wonende als voren. He signs Jan Clasen.
7. GA Amsterdam, DTB 42/299, Baptism Nieuwe Kerk, 09-03-1642. Evert Bort, Aeltje Govers, Magdalena Govers, kind Jan. GA Amsterdam, DTB 42/347, Baptism Nieuwe Kerk, 01-03-1643. Evert Bort, Aeltje Goverts, Magdalena Goverts, kind Jacobus. GA Amsterdam, DTB 43/7, Baptism Nieuwe Kerk, 17-06-1646. Evert Bort, Aeltje Govert, Magdalena Govert, kind Govert. GA Amsterdam, DTB 43/58, Baptism Nieuwe Kerk, 17-11-1647. Evert Burt, Aeltje Govers, Magdalena Govers, kind Evert. GA Amsterdam, DTB 1100B/25, Burialbook Walenkerk, 17-08-1652. 17: een kint van Evert Birdt, Lauriergraft ƒ 5.7.-. GA Amsterdam, DTB 105/6, Baptism Walenkerk, 12-04-1654. Evert Bort, Aeltie Goverts, Jasper Wouters, kind Jacobus. GA Amsterdam, DTB 43/58, Baptism Nieuwe Kerk, 17-11-1647. Evert Burt, Aeltje Govers en getuige Govers, kind Evert.
8. Duco, (Nederlanden), Oxford, 1981, p 155.
9. GA Amsterdam, Poortersboek E, 14-08-1638.
10. GA Amsterdam, NA 1026a, fol 505, notary Sebastiaan van der Piet, 24-08-1644. Pupil is Willem Jonas, about 13 years old in service for four years. As salary the boy receives food and living and at the moment of leaving a good set of clothing. His father is obliged to bring the boy in the same kind of clothing.
11. The last alley in the Bloemdwarsstraat. De Roever, 1987, p 56. Builder was Wiggert Duizenddaalders. The price is unknown.
12. GA Amsterdam, DTB 1100B/25, Burialbook Walenkerk, 17-08-1652. 17: een kint van Evert Birdt, Lauriergraft ƒ 5.7.-.
13. De Roever, 1987, p 56.
14. De Roever, 1987, p 56.
15. GA Amsterdam, WD 9, fol 129, 131, 24-06-1654. AWD 3, fol 58, 10-07-1654.
16. GA Amsterdam, RA 2169, fol 9700, Executie Kwijtschelding, 25-01-1655. Wij Nicolaes van Loon ende Cornelis Geelvinck etc. dat op den 25 Januarij Ao. 1655 bij Executie der selve stede (Amsterdam) vercoft is aan Evert Birt, tabaxpijpmaecker een huijs ende erve staende op de Roose graft aen de noortzijde, tusschen de twee middelste bruggen belendt een gang aen de oostsijde ende Jan Reijndersz. Item de Hr. Burgermr. Pater ende Evert Birt staende aende zuijtsijde, streckende voor van de straeten tot achter aen met een gemenen muijr. In allen schijn etc. toebehoort hebben de boedel van Jacob Schuijf, huijstimmerman voor 2216 gulden. Evert Bird te borden gebracht etc. 28 febr. 1657.
17. GA Amsterdam, RA 2172, fol 223v, Executie Kwijtschelding, 14-03-1685. Akte geeft aan als adres: tussen de tweede en derde brug, toebehoord hebbende Everd Bord, pijpemaker. Tegenwoordig tussen de Bloemdwarsstraat en de Akoleienstraat.
18. Duco, (Nederlanden), 1981, p 255, fig 176, map.
19. GA Amsterdam, RA 51 (H2), 12, Executie Kwijtschelding, 11-03-1660. Wij Nicos. van Eb de Capelle ende Pelgr. ten Grootenhuijs, schepenen in Amstelr. oirconden en de kennen dat voor ons gecompt. is Barent Pietersz., bierdrager ende gelieve vercoft opgedragen ende quijtgescholden te hebben Evert Birdt, die helfte van een gangh breet in 't geheel vier voeten ende lang taghentichg voeten, leggende aen de oostzijde van de Roesegraft, belent die coper aen westzijde ende Pelgrom aende oostzijde, streckende voor van de straet tot achter aen copers poortgen.
20. The inventory of 1665 mentions that these houses are given in rent for 20 to 28 guilders per six monthes, yearly these six houses give an income of about 300 guilders.
21. Don Duco, ‘Een Amsterdamse pijpmaker-pottenbakker’, Het Profiel, seizien 1979-1980, nr 4, p 5-7.
22. Don Duco, ‘De pijpmakerij van Heptenstal, een pre-industrieel bedrijf’, Leiden, 1992.
23. GA Amsterdam, ONA 2198, fol 491, notary Adriaen Lock, 22-04-1655. Statement by Willem Hendrixs., pipemaker on request of Evert Bird on a portion of clay from Hessen.
24. GA Amsterdam, DTB 482/137, Marriage anouncement, 18-06-1661. Den 18 Junij 1661 voor den heeren C. Alblas etc. Evert Bird van Stook, toebaxpijpmaker, wednr. van Aaltje Goverts, woont op de Rosengragt en de Anna Maria van der Heijde van Oudewater, wede van Jeremias Lukin, wonende op 't Rockin. Marge: E.K. zij en hij hebben de weescamer voldaen. Hij den 20 Junij ende sij tot Oudewater. Hij tekent Evert Bird.
25. GA Amsterdam, DTB 44/2, Baptism Nieuwe Kerk, 22-03-1662. Evert Bort, Anna Maria van der Heijde, Pieter van der Heijde, Anna Maria Birt, kind Johannes.
26. GA Amsterdam, ONA 2491, fol 379, notary Jacobus Hellerius, 12-06-1664.
27. GA Amsterdam, Burial 20, 20-05-1665. Evert Bird op de Rooze graft, 15.
28. GA Amsterdam, DTB 491/247, Marriage anouncement, 07-01-1668. Compareerden als voren Henric Gerdes van Weel, suijckerbacker oud 36 jaren, ouders doot, geasst. met Jan Carstende, woont in de Nes ende Anna Maria van der Heijden van Hanckenden (?) wed. van Evert Birt, woont op de Lauriergracht. Hij tekent Gerdesz..
29. GA Amsterdam, Poorterboek 3, fol 242, 06-07-1668. Hendrick Gerdus, tabakspijpmaker gepoorterd. Coming from Wedel and married with Anna Maria van der Heijde, widow of Evert Bieret, tobacco pipemaker.
30. GA Amsterdam, ONA 2482, fol 705-715, notary Jacobus Hellerius, 22-05-1665.
31. The inventory mentions another time 6 ordinary paintings and an old miror, these however were double mentioned.
32. These boxes were registered containing 12 gross but in the margin it is statet that this is an error and they contain 8 gross per box.
33. De Roever gives as total over 376.000 pipes. R. de Haan & W. Krook, 'Amsterdam', chapter in De kleipijp als bodemvondst, Leiden, 1988, p 18. Their total is 616.608 pipes.
34. D.H. Duco, De techniek van het pijpmakersbedrijf te Gouda, Oxford, 1980, p 144. The production is calculated after the maximum production of the year 1918 and is altered because of longer stems.
35. A box of 25 gross costs Fl. 20,70, per gross this is Fl. 0,82. Porcelain quality pipes from Gouda cost in 1660 70 cents per gross. Packing and transport to Amsterdam make the price go up (G1660-08-30).
36. Duco, (Handboek), 1987, p. 36.
37. GA Amsterdam, DTB 488/332, Marriage anouncement, 09-04-1666. Compareerden als voren Evert Bird van A(msterdam), toebacxpijpmaecker, oud 20 jaer, geasstr. met sijn voogd Mathijs van Gangel, d. Jan Carstensz. de Bruijn, woont op de Rosegracht ende Susanna Ubelmans van A(msterdam), out 20 jaer, geass. met Johanna Lepers haer moeder, woont int Warmoesstraet. He signs Evert Bird, she signs Susanna Ubelmans.
38. GA Amsterdam, DTB 106/239, Baptism Walenkerk, 06-02-1667. Evert Bird, Susanna Ubelmans, Johanna Berens en Anthoni Ubelman, kind Eduwart. 12-08-1668 GA Amsterdam, DTB 106/300, Baptism Walenkerk. Everd Bird, Susanna Ubelmans, Isbrant Haringh, Johanna Berens, child Bartholomeus.
39. GA Amsterdam, DTB 500/361, Marriage anouncement, 06-07-1674. Den 6 July 1674 compareerden voor de heeren van Loon en Tholinc commmissarissen Eduart Bird van Amsterdam, toebacxpijpmaker, wedr. van Susanna Ubelmans, wonende op de Rosengracht ende Sophia Verbeecq, out 24 jaer, wonende op de N.Z. Voorburgwal, geasstr. met Matheus Verbeek, haar vader. Marge: Vrijd. hij heeft de 19 July 1674 de weeskamer voldaan en gaat voort 3 gebodt de 29 dito, acte verleent.
40. GA Amsterdam, DTB 107/183, Baptism Walenkerk, 24-04-1676. Evert Bird, Sophija Verbeeckx, Mattheus Verbeecx, Sara Verbeecx, Arnout Verbeecx, kind Geertruy. 08-09-1680 GA Amsterdam, DTB 45/54, Baptism Nieuwe Kerk. Everd Bird, Sophia Verbeek, Arnoldus Verbeek, Jacomina Hann, child Arnoldus.
41. De Roever, 1987, p 58.
42. D.H. Duco, Merken van Goudse pijpenmakers 1660-1940, Lochem, 1982, p 12.
43. De Roever, 1987, p 60.
44. GA Amsterdam, RA 2172, fol 223v, Executie Kwijtschelding, 01-02-1683. Wij uts. dat op den 1e februarii Ao. 1683 bij executie der zelver hede vercoft is, aen Grietje Willems en Jan Claesz. Kuijer haer man een huijs ende erve met drije achterhuijsen daer aen staende en leggende op de noordsijde van de Rosegraft, tusschen de tweede ende derde brugh gestr. met no. 1, belend d'erftgenamen van Jan Reijndersz. met een gemeene muer en looden goot en gemeenen schutting en no. 2 voor een gedeelte met een gemeen houte schot en aen no. 3 en Gerrit Huijge aen de achterhuijsen, muer tegens muer, of zoo de zelve bevonden mocht werden, te samen aen d'oostzijde en Wijbrand Pietersz. voor en vorders Pieter Block, ten deele met een gemeene schutting, te zamen aen de oostzijde, streckende voor van de straet en van de erfgenamen van Jan Rijnders en van Wijbrand Pietersz. met een gemeenen schutting tot achter aen de huijsen en erven van de Blomstraet. Voorts in allen schijne 't voorsz. huijs ende erven mede de drij achterhuijsen daeraen ter voorsz. plaetse gelegen is, geheijt en betimmert staet, toebehoord hebbende Everd Bort, pijpemaker, voor 3020 gulde die de voorsz. Grietje Willems en Jan Claesz. Kuijer te borden gebracht es den 14 maert Ao. 1685. Idem, fol 100. Wij uts. dat op den 1 februarii 1683 bij executie der zelver hede vercoft is aen Hendrik Blank, droogscheerder een huijs en zijn getimmerte, zijnde twee woningen ende erve, staende ende leggende op de noordzijde van de Roosegraft tussen de tweede en derde brug in den gemeene gangh tusschen het huijs no. 2 en Jan de Reus syn huijs in 't gaen aen de westzijde van de zelve gangh, gestr. met no. 3, belend no. 2, muer tegen muer aende suijdzijde en Gerrit Huyge muer tegen muer, of zoo dezelver bevonden mochte werden, aen de noordzijde, streckende voor van de gemeene gangh, die door een gedeelte van dezen huijse overtimmert is, tot achter aen no. 1, voorts in alle schijne dit perceel aldaer gelegen is, geheyt en betimmert staet (toebehoord hebbende Everd Bord, pijpemaker) voor 635 gulde. Die de voorsz. Hendrik Blanck te borde gebracht heeft den 14 Maert Ao. 1685.
45. GA Amsterdam, Poortersboek 8, fol 149, 26-11-1692. Evert Birt, wijncooper, Soon van Everd Bird, in zijn leven tobacqpijpmaker en poorter alhier. GA Amsterdam, DTB 538/171, Marriage anouncement, 28-03-1705. Evert Birdt huwt Marretje Jacobs, weduwe van Albert Vonk. Idem, DTB 558/467, Marriage anouncement, 29-081721. His widow Marritje Jacobs van der Sloot remarries Lucas Helt.
46. GA Amsterdam, Poortersboek 13, fol 5, 08-05-1714. Arnoldus Bird, wijncoper zoon van Evert Bird, in zijn leven pijpemaker en poorter alhier. GA Amsterdam, DTB550/168, Marriage anouncement, 07-04-1714. Huwt Anna van der Goot. Idem, DTB 575/280, Marriage anouncement, 10-12-1733. The widow Van der Goot marries Jacobus Steurkamp.
47. Duco, (Merken), 1982, p 14.












